Wat is de Typica variëteit?

Typica is de oervariëteit van Arabica die buiten Ethiopië werd geteeld, aan de basis van vrijwel alle variëteiten in Midden- en Zuid-Amerika. Afkomstig van Jemenitische koffieplanten die in de 17e eeuw via Mocha verscheept werden, levert ze een delicate, zoete, evenwichtige kop — maar met bescheiden opbrengsten en een hoge gevoeligheid voor ziekten.

Typica is een van de twee grote historische takken van Arabica buiten Ethiopië (de andere is Bourbon). Haar traject is goed gedocumenteerd: arabica-planten werden tussen de 12e en de 15e eeuw van Ethiopië naar Jemen gebracht, vervolgens in de 17e eeuw vanuit de haven van Mocha verscheept naar India (Baba Budan, 1670), Java (de Nederlanders, 1696) en uiteindelijk naar Amsterdam, waar een zaailing in 1714 aan Lodewijk XIV werd geschonken — de legendarische stamvader van de Jardin des Plantes. Van daaruit bracht Gabriel de Clieu in 1723 een plant naar Martinique, het startpunt van de koffiekolonisatie van de Caraïben, Brazilië en Midden-Amerika. De genetische flessenhals is dramatisch: een minuscule fractie van de Ethiopische diversiteit bevolkte zo de hele Nieuwe Wereld.

Morfologisch herkent men Typica aan haar brons-koperkleurige jonge bladeren (tegenover lichtgroen bij Bourbon), haar slanke habitus, lange internodiën en langwerpige kersen. De boom is weinig productief (gemiddeld 2 tot 3 kg kersen per boom), gevoelig voor koffieroest, koffiebesboorder en anthracnose, en vraagt optimale omstandigheden — hoogte, schaduw, vulkanische grond — om haar potentieel te tonen. Als tegenprestatie levert ze een kop die doorgaans als smaakreferentie geldt: zoet, zuiver, evenwichtig, met subtiele bloemige tonen, honing, hazelnoot, soms een fijne citruszuurgraad. Op de SCA-schaal halen de beste Typica's uit Jamaica (Blue Mountain), Hawaï (Kona) of Guatemala regelmatig 86 tot 89 punten.

Veel variëteiten stammen van Typica af: Maragogype (een grootkorrelige mutatie, Brazilië 1870), Kent (India), Villalobos (Costa Rica), Kona (Hawaï), San Ramon, Blue Mountain. Onder economische druk verloor ze terrein aan productieve Bourbon-afstammelingen (Caturra, Catuai, Mundo Novo) en later aan roestbestendige hybriden. De third wave herontdekte haar echter: een goed onderhouden Typica op hoogte, zorgvuldig verwerkt, levert een van de meest elegante profielen die Arabica kan produceren. Bij specialty-branders in Brussel, Gent en Antwerpen duiken regelmatig Jamaicaanse, Guatemalteekse of Nicaraguaanse Typica's op, vaak als filterzetting om hun finesse te bewaren.

Typica in één oogopslag